Hoe ziet deze bacterie eruit?
Akkermansia is een kleine ovaalvormige bacterie van zo’n 0,5 tot 1 micrometer. Dat is klein als je weet dat er 1000 micrometers in één millimeter passen. De naam eert de Nederlandse microbioloog Anton Akkermans.
Wat weet de wetenschap al over deze bacterie?
Nog niet zoveel. Het geslacht Akkermansia werd pas voor het eerst beschreven in 2004. Deze bacteriekan niet goed tegen zuurstof en is dus moeilijk op te groeien in het labo. We weten wel al dat er verschillende soorten voorkomen in de darmen, zoals Akkermansia muciniphila en Akkermansia biwaensis.
Akkermansia muciniphila is zowat de bekendste soort waar al uitgebreider onderzoek naar gedaan werd. De naam is een samentrekking van ‘mucinum’ en ‘philos’, wat niet minder betekent dan ‘mucin-loving’ of slijmlaag-liefhebbende bacterie.
We weten ook al dat het genoom van Akkermansia varieert van zo’n 2,5 tot 3,2 miljoen basenparen met meer dan 2000 genen. Dit wil zeggen dat deze bacterie meer dan 2000 verschillende stofjes kan produceren.
Wat doet deze bacterie in mijn darmen?
Akkermansia is een belangrijke darmbewoner. Zo krijgt Akkermansia muciniphila heel wat aandacht binnen de wetenschap vanwege zijn bijzondere rol als ‘mucin lover’. In tegenstelling tot heel wat andere darmbewoners is hij niet dol op vezels uit je voeding, maar wel op het slijmlaagje dat je darmen zelf aanmaken om de darmwand te beschermen. Dat klinkt misschien een beetje vreemd maar deze eigenschap brengt tal van voordelen met zich mee. Door dit slijm af te breken, helpt Akkermansia muciniphila om de slijmlaag in balans te houden en stimuleert hij de aanmaak van nieuw, vers slijm. Deze bacterie speelt dus een belangrijke rol in het sterk houden van je darmbarrière. Op die manier helpt hij ook om ontstekingen te vermijden.
Het afbreken van de darmslijmlaag gaat gepaard met de productie van nuttige stofjes zoals acetaat en propionaat. Deze korte-keten vetzuren hebben tal van voordelen. Zo kan acetaat bijvoorbeeld energie geven aan je darmcellen en op die manier ook bijdragen aan een gezonde, sterke darmwand. Zo lekken schadelijke stofjes minder makkelijk door de darmwand. Maar dat is niet alles! Bepaalde darmbacteriën kunnen op hun beurt dan weer deze korte-keten vetzuren gebruiken en verder omzetten naar butyraat of boterzuur. Denk maar aan Faecalibacterium bijvoorbeeld. Zo werken darmbacteriën samen in een fijn netwerk en helpen ze elkaar.
Wist je trouwens dat vitamine B2 of riboflavine ook een belangrijke rol speelt bij deze bacterie? SommigeAkkermansia soorten kunnen immers zelf riboflavine aanmaken. Vervolgens kan deze vitamine vrijkomen in de darm om daar bij te dragen aan de vitaminebalans én gedeeld te worden met andere bacteriën. In onze VIAB2L studie krijgt riboflavine een centrale rol en kunnen we dit verder onderzoeken. Interessant! 🙂
En er is meer: Akkermansia muciniphila is niet alleen interessant voor fundamenteel onderzoek, deze bacterie staat al even op de radar als ‘nieuw generatie probioticum’ of ‘Live Biotherapeutic Product’ (LBP). Wat zijn dat nu weer, die probiotica? Probiotica zijn levende micro-organismen die een gezondheidsbevorderend effect hebben indien ze toegediend worden in voldoende mate. Akkermansia muciniphila is dus een interessante kandidaat omdat deze bacterie vaak gelinkt wordt aan een betere darmbarrière, minder ontsteking en een gunstig metabolisme. Studies tonen verder ook verbanden met een lager risico op obesitas, diabetes type 2 én hart- en vaatziekten. Belangrijk om te weten: dit zijn meestal verbanden en dus nog geen bewezen effecten van het toevoegen van Akkermansia als probiotica of postbiotica (dit zijn de niet-levende en dus geïnactiveerde versies van probiotica). Het Belgische bedrijf ‘The Akkermansia Company’ ontwikkelt wel al producten op basis van Akkermansia en werd recent overgenomen door Danone. Er lopen al klinische studies, en de geïnactiveerde bacteriën zijn goedgekeurd als voedingssupplement. Goedgekeurde medische toepassingen bestaan er wel nog niet. Maar wie weet vind je deze bacterie binnenkort wel in je yoghurt!
Kortom, deze bacterie is achter de schermen druk in de weer om je spijsvertering vlot te laten verlopen en je weerstand in balans te houden. Voldoende Akkermansia in je darmen betekent doorgaans dus heel wat goeds voor je darmgezondheid.
Komt hij nog ergens anders voor?
Akkermansia voelt zich het meest thuis in je darmen. Wanneer deze bacterie zich verplaatst buiten zijn vertrouwde omgeving, kan hij niet zo goed overleven omdat hij heel gevoelig is voor zuurstof.
Onderzoekers vonden deze bacterie ook terug bij andere zoogdieren, zoals apen en muizen. Maar dat is niet alles! Zo werd Akkermansia glycaniphila teruggevonden in de stoelgang van een python, dus ook in reptielen kan deze bacterie een fijne woonplaats vinden.