Veel mensen zijn vaak enorm nieuwsgierig als ik vertel dat ik een doctoraatsstudent ben. Ze zijn super geïnteresseerd in mijn onderzoek, maar heel vaak geven ze toe dat ze eigenlijk geen idee hebben van wat ik eigenlijk doe. Meer specifiek vragen ze zich vaak af hoe mijn dagen er zoal uitzien. Zit ik bijvoorbeeld vaak in de les? Of zit ik eerder fulltime in het labo? Dit doe ik nu graag uit de doeken! Lees snel verder. 😉
Het leven van een doctoraatsonderzoeker is behoorlijk variërend en geen enkele dag is identiek. Dit gaat van verschillende vergaderingen tot uren in het labo, maar ook veel schrijven en af en toe een conferentie… In deze blog neem ik je graag mee in mijn dagelijkse werk in het Isala labo, en wat ik precies doe om meer inzicht te krijgen in het vaginale microbioom.
Wie ben ik?
Mijn naam is Monica. Ik ben een tweedejaars doctoraatsstudent en lid van het Isala team, met een onderzoeksfocus op het vaginale microbioom tijdens de zwangerschap. Door verhoogde oestrogeenlevels gaat de zwangerschap vaak gepaard met een toename van lactobacillen. Echter, wanneer de samenstelling van het vaginale microbioom verandert (en wanneer er specifieke pathogenen optreden), wordt dit geassocieerd met vaginale ontsteking. Deze ontsteking kan op haar beurt het risico op vroeggeboorte verhogen, wat ernstige gevolgen kan hebben voor zowel moeder als baby. Ik ben specifiek geïnteresseerd in hoe gunstige lactobacillen interageren met andere bacteriën die in de vagina aanwezig zijn en hoe ze ontstekingen zouden kunnen reguleren.
Binnen het Isala team vormen we een diverse groep onderzoekers die allemaal één ding gemeen hebben: een passie en nieuwsgierigheid naar het menselijk microbioom en de rol daarvan in de gezondheid. Dit komt duidelijk tot uiting in onze Isala dochteronderzoeken. Zo onderzoek de lopende Maggie studie de overdracht tussen vrouwen die in hetzelfde huishouden wonen, en de Luna studie richt zich op de rol van menstruatiehygiëneproducten op het intieme microbioom.
Wat we ook allemaal gemeen hebben, is een specifieke ‘onderzoeksvraag’. Een onderzoeksvraag is een duidelijke vraag die als leidraad dient voor een studie en ons helpt iets te ontdekken wat we nog niet weten. Het antwoord draagt meestal bij aan de algemene kennis over dat onderwerp. Maar hoe vinden we dat antwoord eigenlijk? Hiervoor moeten we ons vaak terugtrekken in het laboratorium aan de Universiteit van Antwerpen en een experiment opzetten. Hierbij streven we ernaar dat al onze resultaten zo relevant, reproduceerbaar en nauwkeurig mogelijk zijn!
Klinkt wat abstract misschien? Ik geef graag een voorbeeld!
Zoals je wellicht weet uit onze eerdere blogs, wordt het vaginale microbioom van vrouwen in Vlaanderen doorgaans gedomineerd door lactobacillen, een van de kenmerken die deze bacteriële gemeenschap zo uniek maakt voor de mens. Hoewel dit unieke karakter het onderzoek ernaar fascinerend maakt, brengt het ook enkele uitdagingen met zich mee. Dit omdat er nog maar weinig modellen zijn die nauwkeurig nabootsen wat er in het menselijk lichaam gebeurt.
In onderzoek is een model simpelweg een manier om een deel van de realiteit na te bootsen in een gecontroleerde omgeving. In plaats van rechtstreeks te experimenteren op complexe organismen (zoals mensen), gebruiken wetenschappers modellen om op veilige wijze te onderzoeken hoe cellen, weefsels en microben zich gedragen. Deze modellen kunnen vele vormen aannemen, van computers tot cellen die in een petrischaal worden gekweekt, tot diermodellen of zelfs geavanceerde platforms.
Het ontwikkelen van betere modellen is van groot belang voor de vooruitgang op het gebied van de gezondheid van vrouwen, want als we de vaginale omgeving realistischer kunnen nabootsen, krijgen we een beter inzicht in wat er gebeurt bij zowel gezondheid als ziekte, waaronder aandoeningen zoals schimmelinfecties.
Een spannende nieuwe uitvinding op het gebied van vaginaal onderzoek is de ‘vagina-on-a-chip’. Klinkt gaaf, toch!? Dit is een innovatief model dat de echte vaginale omgeving nauwkeurig nabootst, ontwikkeld door het Gleghorn Lab. Om deze technologie van dichtbij te leren kennen, ben ik met een FWO-beurs voor een kort onderzoeksverblijf naar de Universiteit van Delaware in de Verenigde Staten gereisd. Gedurende twee intensieve weken heb ik praktische ervaring opgedaan met het werken met het model en heb ik de technische principes achter de ontwikkeling ervan geleerd.
Mijn tijd daar was zowel inspirerend als ongelooflijk leerzaam. Vooral voor iemand die zich thuis voelt in het lab, voelde het bijna onwerkelijk en enorm motiverend om een onderzoeksomgeving op een ander continent binnen te stappen en die gedeelde wetenschappelijke passie uit de eerste hand te ervaren!
De ‘vagina-on-chip’ naar België brengen
Nu ik terug ben in België, sta ik te popelen om alles wat ik in het buitenland heb geleerd toe te passen in ons labo. Eerste punt op de agenda: ervoor zorgen dat het model werkt, want het kost nog wat tijd om het in het Isala labo te implementeren! Ik begin met het kweken van vaginale cellen, de cellen die de binnenkant van de vagina bekleden (epitheelcellen). Deze cellen vormen een beschermende barrière, ondersteunen het immuunsysteem en creëren een omgeving waarin nuttige bacteriën kunnen leven. Ik kweek deze samen met ondersteunende cellen, fibroblasten genaamd. Deze vormen een groot deel van de vaginale wand en helpen het weefsel sterk en flexibel te houden, zodat het zichzelf kan herstellen. Ik doe dit op een manier die echt menselijk vaginaal weefsel nabootst. Een belangrijk en uitdagend aspect is dat dit werk onder steriele omstandigheden moet gebeuren (wat betekent dat er geen enkele levende micro-organisme, inclusief bacteriën, aanwezig mag zijn). Deze cellen worden vervolgens op de chip aangebracht, waar ze geleidelijk groeien tot een volledige laag.
Maar hoe weet je nu wanneer het model klaar is? Dit kan visueel worden gecontroleerd onder een microscoop of functioneel door een klein stofje toe te voegen dat er niet doorheen zou moeten dringen als de cellaag intact is (in principe mogen de cellen geen openingen vertonen).
Zodra het model volledig is uitgewerkt, kan het door het hele team worden gebruikt om antwoorden op hun onderzoeksvragen te ontrafelen. Ik kan bijvoorbeeld specifieke lactobacillen, samen met mogelijk schadelijke bacteriën, toevoegen en kijken hoe de cellen daarop reageren. Zo kan ik veranderingen in de ontsteking meten en de beschermende effecten beter begrijpen. Zouden deze lactobacillen in de toekomst probiotica kunnen worden en bepaalde vaginale klachten kunnen helpen verlichten? Zo ver zijn we nog niet, maar het onderzoek loopt nog. Stay tuned!